Penalty là gì? Luật đá phạt đền và quy định cho thủ môn

Penalty là gì: quả đá phạt trực tiếp từ chấm 11 mét. Khi nào được thổi phạt đền, luật cho người sút và thủ môn theo Luật 14, khác gì đá luân lưu.

Penalty (phạt đền) là quả đá phạt trực tiếp từ chấm 11 mét, được trao khi một cầu thủ phạm lỗi đáng bị phạt trực tiếp ngay trong vòng cấm địa của đội mình. Khi đá, chỉ có người sút và thủ môn đối mặt nhau; thủ môn phải đứng trên vạch cầu môn cho đến khi bóng được đá. Bài này giải thích penalty là gì theo Luật 14 của IFAB, quy định cho người sút và thủ môn, và điểm khác nhau giữa phạt đền với đá luân lưu.

Penalty là gì?

Penalty, hay phạt đền, là quả đá phạt trực tiếp từ chấm phạt đền, cách đường cầu môn 11 mét (12 yard). Đây là hình phạt nặng nhất cho một lỗi trong vòng cấm, vì gần như chỉ còn thủ môn ngăn bàn thắng.

Chữ “penalty” trong tiếng Anh nghĩa là hình phạt; trong bóng đá, nó chỉ quả phạt đền. Người Việt dùng cả hai cách gọi: đá penalty, đá phạt đền, hoặc gọi tắt là “pen”.

Cầu thủ tiến đến chấm phạt đền trước khi đá penalty
Cầu thủ tiến đến chấm phạt đền trước khi đá penalty (ảnh gốc: Matt Boulton, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0)

Khi nào trọng tài thổi phạt đền?

Trọng tài thổi phạt đền khi một cầu thủ phạm một lỗi đáng bị đá phạt trực tiếp, bên trong vòng cấm địa của đội mình, lúc bóng đang trong cuộc. Bóng không cần ở trong vòng cấm; chỉ cần vị trí phạm lỗi nằm trong đó.

Các lỗi thường dẫn đến phạt đền, xếp theo mức hay gặp:

  • Phạm lỗi với đối phương: ngáng chân, đẩy, kéo người, vào bóng bằng lực quá mức.
  • Chơi bóng bằng tay một cách phạm luật (trừ thủ môn trong vòng cấm của mình).
  • Giữ người hoặc cản trở có tiếp xúc khi tranh chấp bóng bổng.

Ở các giải có VAR, nhiều quả phạt đền được trao hoặc hủy sau khi trọng tài xem lại màn hình bên sân. Cách VAR can thiệp sẽ có trong bài VAR là gì của chuyên mục.

Luật đá penalty cho người sút

Luật 14 đặt ra các quy định chính cho người sút như sau:

  • Người sút phải được xác định rõ trước khi đá.
  • Bóng phải đặt yên trên chấm phạt đền và được đá về phía trước.
  • Được phép dừng, đổi nhịp trong lúc chạy đà, nhưng không được giả vờ sút khi đã chạy đà xong; vi phạm bị phạt gián tiếp và thẻ vàng.
  • Người sút không được chạm bóng lần nữa trước khi cầu thủ khác chạm bóng.

Từ mùa 2025/26, IFAB sửa luật cho trường hợp người sút vô tình chạm bóng hai lần (ví dụ trượt chân, chân trụ chạm bóng): nếu bóng vào lưới thì đá lại; nếu không vào thì đội phòng ngự được đá phạt gián tiếp.

Cầu thủ thực hiện quả phạt đền, minh họa luật đá penalty cho người sút
Cầu thủ thực hiện quả phạt đền, minh họa luật đá penalty cho người sút (ảnh gốc: Mr.ちゅらさん, Wikimedia Commons, CC0)

Luật bắt penalty của thủ môn

Thủ môn phải đứng trên vạch cầu môn, giữa hai cột dọc, mặt hướng về người sút, cho đến khi bóng được đá. Lúc bóng được đá, ít nhất một phần một bàn chân phải chạm hoặc ở ngang vạch cầu môn.

Thủ môn được di chuyển ngang trên vạch và làm động tác gây chú ý, miễn không cản trở người sút một cách phi thể thao và không chạm vào cột, xà hay lưới. Nếu thủ môn rời vạch quá sớm và cản phá được, quả phạt đền được đá lại.

Các cầu thủ khác đứng ở đâu?

Tất cả cầu thủ khác phải đứng ngoài vòng cấm, sau chấm phạt đền và cách chấm ít nhất 9,15 mét cho tới khi bóng được đá. Nếu họ lấn vào sớm và điều đó ảnh hưởng đến tình huống, trọng tài có thể cho đá lại hoặc trao đá phạt gián tiếp, tùy bên nào vi phạm.

Phạt đền khác đá luân lưu thế nào?

Tiêu chíPhạt đền (penalty)Đá luân lưu
Khi nàoTrong trận, sau một lỗi trong vòng cấmSau khi trận hòa, ở trận cần phân định thắng thua
Bàn thắng có tính vào tỷ số trậnCóKhông, chỉ để chọn đội đi tiếp
Bóng bật ra có được đá tiếpCó, bóng vẫn trong cuộcKhông, mỗi quả chỉ một lần sút

Vì bàn thắng từ phạt đền được tính vào tỷ số trận, nó cũng được tính vào hat-trick của người ghi; xem thêm ở bài hat-trick là gì.

Chấm phạt đền trên mặt cỏ, minh họa luật bắt penalty của thủ môn
Chấm phạt đền trên mặt cỏ, minh họa luật bắt penalty của thủ môn (ảnh gốc: Robin Webster, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0)

Câu hỏi thường gặp về penalty

Penalty nghĩa là gì?

Penalty nghĩa là quả phạt đền, đá từ chấm 11 mét sau khi đội phòng ngự phạm lỗi trong vòng cấm.

Thủ môn có được bước lên trước khi bắt penalty không?

Không. Lúc bóng được đá, thủ môn phải có ít nhất một phần bàn chân chạm hoặc ngang vạch cầu môn.

Đá penalty có được giả vờ sút không?

Được giả động tác trong lúc chạy đà, nhưng không được giả vờ sút khi đã chạy đà xong; vi phạm bị thẻ vàng và đội kia được đá phạt gián tiếp.

Lời kết

Penalty là quả phạt trực tiếp từ chấm 11 mét cho lỗi trong vòng cấm, với quy định chặt cho cả người sút lẫn thủ môn. Bạn có thể theo dõi các quả phạt đền trong những trận đang diễn ra trên trang tỷ số trực tuyến.

Nội dung trên trang dành cho người từ 18 tuổi. Hiểu luật giúp xem bóng đá đúng hơn, còn các quyết định phạt đền vẫn thường gây tranh cãi ngay cả khi có VAR.

BTV Tràng Dương

BTV Tràng Dương

BTV Tràng Dương (Trần Minh Dương) là biên tập viên phụ trách nội dung soi kèo, tỷ lệ kèo và kiến thức bóng đá tại tylekeobongda.vin. Tốt nghiệp ngành Báo chí, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM (2015), Dương theo đuổi cách viết dựa trên số liệu, kiểm chứng nguồn và nhắc người đọc cá cược có trách nhiệm.

Dương phụ trách các bài soi kèo theo trận, bài giải thích kèo chấp, tài xỉu, 1X2 và tin tức bóng đá trên site. Tỷ lệ trong mỗi bài đều ghi rõ nhà cái và giờ lấy; cách site thu thập và kiểm tra dữ liệu được trình bày ở trang Phương pháp và nguồn dữ liệu. Góp ý hoặc báo sai sót trong bài, bạn gửi qua trang Liên hệ.

Bài viết: 98